Στην ηλεκτρονική ἐκδοση των TIMES του Λονδίνου, την Πέμπτη 17 Ιανουαρίου ε.ε. δημοσιεύτηκε ένα βίντεο, που το είχαν τραβήξει κάποιοι ζωόφιλοι ακτιβιστές το Νοέμβριο που μας πέρασε, στην επαρχία του Leicester της Βρετανίας καί έδειχνε ένα ξέφωτο στό δάσος, σπαρμένο με εκατοντάδες πτώματα φασιανών παρατημένα να σαπίσουν εκεί. Εκείνη τη στιγμή ακριβώς, στις 11.30 το πρωί, όπως δείχνει το βίντεο, έρχεται ένα JCB καί αδειάζει άλλο ένα τεράστιο φορτίο με σκοτωμένα πουλιά!
Στη Βρετανία, κάθε χρόνο εκτρέφονται πάνω από 50 εκατομμύρια πουλιά, που χρησιμεύουν στό να γίνονται ζωντανοί στόχοι σε 5.000 συγκεκριμένα κέντρα, όπου οι πελάτες “κυνηγοί” πληρώνουν χιλιάδες λίρες, προκειμένου νά έχουν τη “χαρά” να πυροβολούν ένα ζωντανό πλάσμα, που πετάει πανικόβλητο να σωθεί! Υπολογίζεται ότι ο ημερήσιος μέσος όρος νεκρών πουλιών σε κάθε ένα από αυτά τα κέντρα, είναι κάπου 800! Το χειρότερο είναι ότι οι υποτιθέμενοι κυνηγοί, δεν τα χρειάζονται για φαγητό τα θύματά τους, αλλά τα παρατάνε εκεί που τα σκοτώνουν, για να τα μαζέψουν οι υπάλληλοι! Στή θεωρία, αυτά τα πουλιά, θά έπρεπε τουλάχιστον να δοθούν για κατανάλωση στα ντόπια καταστήματα. Στην πράξη, συμβαίνει αυτό που κατέγραψε το βίντεο!
Δεν θα ήθελα να επαναλάβω αυτό που θεωρείται πια κοινοτυπία, αν και δεν είναι, ότι υπάρχουν λαοί που αποδεκατίζονται από πείνα και ένα νεκρό πουλί, που οι προνομιούχοι πετάνε να σαπίσει, θα έσωζε μια οικογένεια. Να μην επαναλάβω ούτε ότι οι “πλούσιοι” λαοί είναι αυτοί που εξαθλίωσαν τους άλλους και τους καταδίκασαν στο θάνατο από πείνα.
Να μείνω στη δολοφονική μανία αυτών που “διασκεδάζουν” με το να σκοτώνουν κάτι ζωντανό και τόσο όμορφο, όσο είναι οι φασιανοί! Όχι ότι θα είχαν δικαιολογία αν ήταν άσχημα, αλλά το περιστατικό με θύμωσε και με στενοχώρησε πολύ, γιατί είχα τη χαρά, πριν χρόνια, σε ένα νησί μας, να περάσω αρκετά καλοκαίρια σε ένα μέρος, όπου περπατούσα πλάι πλάι με τους ελεύθερους, ήρεμους και πανέμορφους φασιανούς σ ̓ένα χωματόδρομο, δίπλα σ ̓ένα ποταμάκι!
Φυσικά, τώρα πιά οι φασιανοί έχουν εξαφανιστεί και, κάθε χρόνο, ο κυνηγετικός σύλλογος του νησιού κάνει εισαγωγή πουλιών, για να έχουν να σκοτώνουν όταν αρχίζει η εποχή του κυνηγιού! Το ίδιο δε κάνουν και με τους λαγούς!
Τουλάχιστον, αυτοί, τα τρώνε τα θηράματά τους. Όχι ότι δικαιολογείται να σκοτώνονται τα ελάχιστα άγρια ζωάκια και τα πουλιά, που έχουν απομείνει, από αχόρταγους ανθρώπους, που ψάχνουν για ποικιλία στον κορεσμό τους. Αλλά το να σκοτώνεις μόνο και μόνο για να έχεις τη χαρά να σκοτώνεις, περνάει σε άλλη σφαίρα και σε κάνει να αναρωτιέσαι για το αν το ανθρώπινο είδος είναι γεννημένο με δολοφονικά ένστικτα...
 Κι απ ̓την άλλη, αυτές τις μέρες διάβαζα πάλι στις ειδήσεις, ότι οι Κινέζοι πάτησαν την αθέατη πλευρά της σελήνης και μετέφεραν εκεί φυτά μέσα σε κάψουλες, που η κάθε μια είναι ένα τέλειο μικροσύστημα. Από αυτά τα φυτά, φύτρωσαν οι σπόροι του βαμβακιού! δηλαδή, αρχίσαμε να εξαπλώνουμε τη δολοφονική μανία μας και σε άλλους πλανήτες! Κι από κει και πέρα....άκρη δεν έχει ο ουρανός...



Χαρές, χαμόγελα καί ευχές. Ακόμα και τα κάλαντα μου ακούγονται αστεία αυτή τη φορά. Ακόμα δε συνήθισα να γράφω το 18 και να που πρέπει να συνηθίσω το 19! Ακόμα δεν έσβησε ο απόηχος της περυσινής πρωτοχρονιάς και ξανά από την αρχή η καινούρια.
Καινούρια; Τι το καινούριο υπάρχει, που πρέπει να το γιορτάσουμε κιόλας; Η ελπίδα ότι όλα θα πάνε καλύτερα; Τι καλύτερο είχε η χρονιά που φεύγει, από τη χρονιά που έφυγε πριν από αυτήν; Ποιές απ ̓όλες τις ελπίδες μας πραγματοποίησε; Πόσο καλύτερο κόσμο αφήνει πίσω της τώρα που φεύγει;
Διάβαζα, λίγο πριν την πρωτοχρονιά, στους TIMES του Λονδίνου, ένα άρθρο, που σχολίαζε την ανακοίνωση του Πούτιν για τους νέους ανίκητους υπερηχητικούς, πυρηνικούς πυραύλους του. “Μη φοβάστε τους πυραύλους του Πούτιν,” έγραφε στον τίτλο του. “Να φοβάστε το χάσμα της κατανόησης ανάμεσα στην Ανατολή και στη Δύση!”
Όπου βλέπεις “χάσμα κατανόησης,” γράψε απόλυτη συμμόρφωση στήν πολιτική ορθότητα της Δύσης. Κατανόηση για την εκμετάλλευση των λαών με τρόπο που να εξυπηρετούνται τα Δυτικά συμφέροντα. Κατανόηση για τα χιλιάδες θύματα των πολέμων, που η Δύση κρίνει απαραίτητους. Κατανόηση για το τεράστιο μεταναστευτικό πρόβλημα, που δημιούργησε η Δύση και καλεί τους λαούς να το αντιμετωπίσουν -γιά να μην πω τίποτα για τις χιλιάδες των ανθρώπων που, αν δεν πνιγούν, προορίζονται να ζήσουν σε μια ζωώδη κατάσταση, μέχρι να λύσουν οι Δυτικοί λαοί το πρόβλημα που τους δημιούργησαν!
Κατανόηση, επίσης, γιά τα χιλιάδες θύμτα -κυρίως παιδιά- των “τριτοκοσμικών” χωρών -ποιός, άραγε, μετέτρεψε χώρες με τόσο φυσικό και ορυκτό πλούτο σε “τριτοκοσμικές”;- που πεθαίνουν από πείνα στο κατώφλι των Δυτικών, που στέλνουμε κάθε χρόνο χιλιάδες τόνους από πεταμένα φαγητά στις χωματερές.
Φυσικά και βαθαίνει χρόνο με το χρόνο το χάσμα της κατανόησης, όχι μόνο ανάμεσα στην Ανατολή και στη Δύση, αλλά ανάμεσα στον κάθε ένα άνθρωπο με το διπλανό του. Ανάμεσα στον καθένα μας που ζει με τους δικούς του όρους και τους δικούς του  κανόνες, σα να μην υπάρχει κανείς άλλος στον κόσμο εκτός από τον εαυτούλη του. Και δεν εννοώ μόνο ανάμεσα σ ̓αυτόν που πετάει το φαγητό του και στον άλλον που το τρώει από τα σκουπίδια του, ή, ανάμεσα σ ̓αυτόν που κοιμάται στο πεζοδρόμιο και στον άλλον που γκρινιάζει ότι το παπλωματάκι του δεν είναι αρκετά αφράτο. Εννοώ ανάμεσα στον εαυτό μας και σε κείνους που έχουμε πληγώσει με τα λόγια μας, με την περιέργεια και με τον εγωκεντρισμό μας. Ανάμεσα σε μας και στους φίλους που προδώσαμε, που κοροϊδέψαμε, που ξεγελάσαμε με δήθεν ωραία λόγια, που είχαν μόνο σκοπό να κρύψουν το δηλητήριο. Ακόμα, ανάμεσα σε μας και στους ανθρώπους που λέμε ότι αγαπάμε, αλλά πολύ συχνά τους φέρνουμε σε απελπισία.
Κι όμως, με όλους αυτούς θα φάμε και θα πιούμε απόψε και θα τους ευχηθούμε καλή χρονιά, ενώ, με την τακτική που ακολουθούμε, καμιά χρονιά δεν είναι νέα και καμιά δεν είναι καλή!
Παρ' όλα αυτά, σας εύχομαι ο χρόνος που έρχεται να είναι για όλους μας ΚΑΙ ΚΑΛΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΣ.

Πριν λίγες μέρες, βρέθηκα μπροστά σε ένα περιστατικό. Σ’ ένα ήσυχο δρομάκι, ένα νεαρό ζευγάρι περπατούσε, γελώντας και δείχνοντας ο ένας στον άλλον κάτι στα κινητά τους. Μέχρι εκεί, τίποτα το περίεργο. Περίεργο ήταν ότι ο καθένας κρατούσε στα χέρια του από τρία –τέσσερα σκυλιά, διαφόρων μεγεθών κι ειδών.
Στάθηκα σε μια γωνιά, γιατί το πεζοδρόμιο δεν μας χωρούσε όλους και περίμενα να περάσουν. Δεδομένων των γέλιων, των πειραγμάτων, των selfieς κλπ, η αναμονή του τέλους της σκυλο – παρέλασης κράτησε κάποια δευτερόλεπτα. Και πάνω που είπα ότι, επιτέλους, είδα ελεύθερο το πεδίο, το ένα από τα σκυλιά – ένα τεράστιο λυκόσκυλο – αποφάσισε να αναζητήσει την ελευθερία του, τράβηξε το λουρί από το χέρι της κοπέλας – πολύ εύκολα, δεδομένης της αναλογίας των μεγεθών τους – και πετάχτηκε στο απέναντι πεζοδρόμιο, όπου μια γάτα λιαζόταν μακάρια πάνω σ’ένα χαμηλό τειχάκι.
Το κακό ήταν ότι η οδηγός του αυτοκινήτου, που περνούσε εκείνη τη στιγμή, δεν πρόλαβε να ψυχολογήσει το σκυλάκι – ή τον σκύλαρο – δεν πρόλαβε να αντιδράσει, πανικοβλήθηκε, έστριψε το τιμόνι απότομα και έπεσε πάνω σ’ ένα παρκαρισμένο αυτοκίνητο!
Ο ιδιοκτήτης του παρκαρισμένου αυτοκινήτου πετάχτηκε από το φαρμακείο, φωνάζοντας έξαλλος, «στολίζοντας» την οδηγό με όποιο κοσμητικό επίθετο του ήρθε πρόχειρα στο μυαλό. Εκείνη άρχισε να κλαίει υστερικά, βρίζοντας το ζευγάρι και τα σκυλιά. Το λυκόσκυλο είχε ωστόσο ορμήσει στη γάτα γαυγίζοντας σαν παλαβό. Η κοπέλα με τα σκυλιά προσπάθησε να τον πιάσει, ξεφωνίζοντας: Μπόμπι, Μπόμπι, εδώ, εδώ…….. Ο νεαρός της προσπάθησε να συγκρατήσει από το λουρί τους τα υπόλοιπα, που «ενθάρρυναν» τον Μπόμπι γαυγίζοντας μ’ όλη τους τη δύναμη…..
Μέσα σ’ όλο το πανδαιμόνιο, προσφέρθηκα να κρατήσω τα έξαλλα σκυλιά, για να κυνηγήσει ο νεαρός τον Μπόμπι, βοηθώντας την κοπέλα του. Κι όταν επιτέλους, γύρισε λαχανιασμένος και καταϊδρωμένος τραβώντας τον Μπόμπι απ’ το λουρί, ενώ η κοπέλα του κόντευε να ξεμαλλιαστεί με την οδηγό και τον ιδιοκτήτη του τρακαρισμένου αυτοκινήτου, είχα κι εγώ την «έμπνευση» να τον ρωτήσω: «Πώς καταφέρνετε να τα βγάζετε πέρα με έξι σκυλιά;» «Δεν είναι δικά μου», μου απάντησε, μ’ ένα ύφος, σαν να απορούσε με τη βλακεία των ανθρώπων, που ρωτάνε τα αυτονόητα. «Εμείς πληρωνόμαστε για να τα βγάζουμε βόλτα!»
«Θα σας συμβούλευα να αλλάξετε επάγγελμα», δεν κρατήθηκα να μην πω, προτού γυρίσω και φύγω, αφήνοντας τον στους μπελάδες του.
Και, μόλις απομακρύνθηκα δύο τετράγωνα, σκέφτηκα – πολύ καθυστερημένα – ότι θα έπρεπε να του είχα ζητήσει τα τηλέφωνα των ιδιοκτητών των σκύλων, που δεν είχαν ώρα να βγάλουν βόλτα οι ίδιοι τους σκύλους τους και έπρεπε να πληρώνουν άλλους για να το κάνουν.
Για να τους τηλεφωνήσω και να τους προτείνω να χαρίσουν τους σκύλους και να πάρουν χρυσόψαρο για κατοικίδιο!!!
  


                Δεν υπάρχει μεγαλύτερη – αλλά ούτε πιο όμορφη – μελαγχολία από τη μελαγχολία της πρώτης μέρας του φθινοπώρου.
            Όταν περπατάς στην ακρογιαλιά, σχεδόν έρημη, ή με κάποιους λιγοστούς που έχουν ξεμείνει να προσπαθούν να παρατείνουν το καλοκαίρι λίγο παραπάνω.
            Όσο κι αν καίει όμως ο ήλιος, ξέρεις καλά ότι άλλο ένα καλοκαίρι, που πάνω του στήριξες τόσα πολλά, έφυγε, αφήνοντας πίσω του ότι είχαν αφήσει και τα άλλα, πριν απ’ αυτό: κάποια αρχεία με φωτογραφίες. Στιγμές, που νόμισες πως αιχμαλώτισες, αλλά που, όταν τις κοιτάζεις εκ των υστέρων, μοιάζουν πιο πολύ ξένες, παρά δικές σου…….
            Αυτή είναι η φυσιολογική αρχή ενός νέου χρόνου. Αφήνεις πίσω την καλοκαιρινή χαλάρωση, που σου έσβησε – ή, τουλάχιστον, μαλάκωσε – την κοντόφθαλμη όραση μιας καθορισμένης καθημερινότητας και ψάχνεις τρόπους και αποφάσεις που θα διευρύνουν αυτά που σε στρίμωχναν.
            Η νέα αρχή έρχεται φυσικά, όπως φυσικά γλυκαίνει ο ήλιος, αλλάζει το φως, οι σκιές γλιστρούν κι ανακατεύονται με τους ανθρώπους, που, θαμπωμένοι από τη σκληρότητα του ήλιου που ξάσπρισε κάθε χρώμα και κάθε λεπτομέρεια, μαθαίνουν τώρα να τις εκτιμούν.
            Στον κόσμο μας, βέβαια, που τίποτα δεν έχει μείνει φυσικό κι αβίαστο, ο νέος χρόνος έρχεται στην καρδιά του χειμώνα, που τίποτα δεν αλλάζει, τίποτα δε σε παρακινεί για νέα αρχή, γιατί δεν υπάρχει τίποτα νέο.
           Το νέο ξεκινάει τώρα, με τη φθινοπωριάτικη μελαγχολία, που παρηγοριέται με τη σκέψη: όλα μπορούν να αλλάξουν, όλα μπορεί να μεταμορφωθούν. Αρκεί να το θέλω!
            Καλή νέα αρχή, του ίδιου αιώνιου κύκλου!
Είναι ένα καλοκαιρινό πρωινό, χλιαρό και νυσταλέο και το πιο συνταρακτικό γεγονός είναι ένα μακρινό βαρκάκι, μικρό σαν λευκή πεταλουδίτσα, που κατευθύνεται στον επόμενο κόλπο, χαράζοντας ένα ανοιχτογάλαζο δρόμο πάνω στη θάλασσα. Ο δρόμος μένει, αρκετή ώρα αφού το βαρκάκι έχει χαθεί. Ο δρόμος δηλώνει ότι η θάλασσα ενοχλήθηκε από το πέρασμα ενός ξένου σώματος, που δεν της ανήκει, που παραβιάζει τη γαλήνη της με την ενοχλητική παρουσία του. Και ποιος μπορεί να πει με βεβαιότητα, τι και πόσες επιπτώσεις έχει γενικότερα, κάτι τόσο απλό, τόσο όμορφο, τόσο ξεκούραστο, όσο είναι το πέρασμα μιας λευκής βαρκούλας, ένα ζεστό καλοκαιριάτικο πρωί;
Έναν Απρίλιο πριν από 203 χρόνια, ένα ηφαίστειο εξερράγη σ’ ένα νησάκι της μακρινής Ινδονησίας, σκοτώνοντας κάπου 80.000 ανθρώπους. Έναν Ιούνιο, πριν από 203, ένας αυτοκράτορας έχασε μια μάχη και άγνωστη μέχρι τότε πόλη, οδηγώντας στο θάνατο κάπου 65.000 συνολικά ανθρώπους.
Και τι σχέση μπορεί να έχουν αυτά τα δύο γεγονότα, τόσο άσχετα και τόσο μακρινά μεταξύ τους;
Κι όμως, έχουν! Σ’ αυτόν τον πλανήτη – που είναι, τελικά, πολύ μικρός – τα πάντα είναι αλληλοεξαρτώμενα και τίποτα δεν είναι απλό, όσο απλό κι αν φαίνεται.
Η μάχη του Βατερλώ, που ξεκίνησε το πρωί της Κυριακής 18 Ιουνίου του 1815 και κράτησε μέχρι το δειλινό, περίπου 10 ώρες, έβαλε τέλος στην εξουσία και τα σχέδια του Ναπολέοντα. Η μάχη χάθηκε από την καταρρακτώδη βροχή που μετέτρεψε σε βάλτο λάσπης το πεδίο όπου είχε παραταχθεί ο στρατός του. Έτσι αχρηστευόταν το περίφημο Γαλλικό πυροβολικό, που του είχε κερδίσει τις περισσότερες μάχες, γιατί τα κανόνια κόλλαγαν στη λάσπη και αναποδογύριζαν.
Για να εμποδίσει αυτή την καταστροφή, ο Ναπολέων, άργησε να δώσει τη διαταγή έναρξης της μάχης, πράγμα που ωφέλησε τον αντίπαλο του τον Wellington, γιατί έδωσε το χρόνο που χρειαζόταν ο Blucher και οι Πρώσοι του, να έρθουν να τον ενισχύσουν.
Περίπου 65.000 άνθρωποι – και από τις δύο παρατάξεις – άφησαν την τελευταία τους πνοή στη λάσπη του Βατερλώ!
Δυο μήνες πριν, τον Απρίλιο του 1815, σ’ ένα νησάκι της Ινδονησίας, είχε εκραγεί το ηφαίστειο του όρους Ταμπόρα. Η έκρηξη αυτή είναι η μεγαλύτερη που έχει ποτέ καταγραφεί, μεγαλύτερη και από αυτή του Βεζούβιου! Το βουνό του Ινδονησιακού ηφαιστείου είχε 4.300 μέτρα ύψος και μετά την έκρηξη που τίναξε στον αέρα την κορυφή του, κατέβηκε στα 2.851 μέτρα!
Η επίδραση αυτής της έκρηξης στο κλίμα του πλανήτη, ήταν τεράστια. Η μέση θερμοκρασία μειώθηκε κατά 3oC  και το επόμενο έτος, το 1816, ονομάστηκε «χρονιά χωρίς καλοκαίρι»!
Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε την εβδομάδα που μας πέρασε στο περιοδικό Geology, του Dr. Matthew Genge, του Imperial College London, υποστηρίζει ότι αυτή η έκρηξη ήταν η αιτία των ασυνήθιστων βροχοπτώσεων που προκάλεσαν την πτώση του Ναπολέοντα και το αποδεικνύει με τη βοήθεια της νανοτεχνολογίας.
Όπως και να έχει όμως το πράγμα, όπως και να παρατηρεί κανείς τη ζωή και τα γεγονότα αυτού του πλανήτη, ο συνδυασμός των παραγόντων που οδηγεί στο κάθε τι, μικρό ή μεγάλο, προκαλεί δέος και προβληματισμό σε κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο!

Έρχεται καλοκαίρι. Και, ξαφνικά, όλοι ξεχύνονται στους δρόμους, μέρα – νύχτα, ψάχνοντας – ίσως όχι αδικαιολόγητα – λίγη άνεση, λίγο χώρο, μακριά από τα σπίτια τους, που αρχίζουν να γίνονται ασφυκτικά.
Όλα αυτά θα ήταν πολύ καλά και κατανοητά, αν ο τρόπος που γίνονται, η έκφραση, η συμπεριφορά, ήταν διαφορετική.
Και, για να γίνω σαφής: το περασμένο Σάββατο το βράδυ, σε κάποιο διαμέρισμα της απέναντι πολυκατοικίας, γινόταν ένα νεανικό πάρτυ γενεθλίων. Ήταν ένα πάρτυ χωρίς μουσική. Το μόνο τραγούδι που ακούστηκε, ήταν το ελληνικότατο…..happy birthday to you! Κι αυτό κράτησε, το πολύ ένα λεπτό. Όλες οι υπόλοιπες ώρες – από τις 9.00’  περίπου, μέχρι τις 2.00’ μετά τα μεσάνυχτα – το πρόγραμμα της διασκέδασης, περιλάμβανε μόνο….. ουρλιαχτά!
Λέγοντας ουρλιαχτά, δεν εννοώ τις κραυγές ενθουσιασμού, τα δυνατά γέλια, τα ανέκδοτα, τα χάχανα, τα πειράγματα, όλες τελοσπάντων, τις εκφράσεις χαράς και διασκέδασης. Εννοώ τα ουρλιαχτά υστερικής κρίσης, ενός παραληρήματος χωρίς λόγια, χωρίς έκφραση, χωρίς επικοινωνία.
Ουρλιαχτά, που μόλις ξεχωρίζουν ότι είναι ανθρώπινα και που δεν δίνουν την παραμικρή νύξη για τα αισθήματα που τα προκαλούν. Αφού τα συγκεκριμένα ήταν ενός πάρτυ γενεθλίων, εικάζεται ότι θα ήταν ουρλιαχτά χαράς. Θα μπορούσαν όμως κάλλιστα να είναι ουρλιαχτά οργής, ή πόνου, ή απόγνωσης, ή μιας μεγάλης γκάμας αρνητικών αισθημάτων!
Μου έφεραν στο νου τον πολυσυζητημένο γάμο ενός διάσημου ζευγαριού που έγινε πριν λίγες εβδομάδες. Η εμφάνισή τους στην είσοδο της εκκλησίας, προκάλεσε ένα ανάλογο υστερικό ξέσπασμα ουρλιαχτών από το πλήθος που περίμενε για ώρες, απτόητο. Πλήθος ανώνυμο, πλήθος απρόσωπο και, όπως φάνηκε πλήθος ά-λογο!...... Πλήθος που έκανε τον Καβάφη να γράψει με απελπισία : «ενώ εις την οδόν έξω, ουδέν ακούουν οι λαοί …….» Τι να ακούσουν οι λαοί που ουρλιάζουν; Πώς να τους μιλήσεις; Μόνο …….. χωρίς λόγια!


(15 Σεπτεμβρίου 1929 -1 Ιουνίου 2018)
Απώλεια για την επιστήμη της Ιστορίας.

Την πρώτη μέρα του μηνός έφυγε από τη ζωή ο John Julius Cooper, 2ος Υποκόμης Norwich.
Στην Ελλάδα ο θάνατός του δεν σημαίνει πολλά, γιατί ήταν γνωστός μόνο σε λίγους – δυστυχώς! Όμως, η απώλεια είναι μεγάλη, όχι μόνο για την επιστήμη της μελέτης της Ιστορίας, αλλά και γιατί ήταν από τους ελάχιστους τελευταίους πνευματικούς ευπατρίδες. Γιατί ανήκε στην εξαφανισμένη πια γενιά των ανοιχτών μυαλών, που είχαν το εύρος να περικλείσουν νοοτροπίες και πολιτισμούς και κουλτούρες άγνωστες και μακρινές γι’ αυτούς.
Δυστυχώς, η γενιά αυτών των ανθρώπων έσβησε πια, κι ο κόσμος φτωχαίνει μέρα με τη μέρα. Το κακό είναι ότι δεν το καταλαβαίνουμε και δεν μας ενδιαφέρει.


       Όλες οι γάτες ξέρουν ότι ο μεγαλύτερος ανταγωνιστής τους στη διεκδίκηση της ανθρώπινης αγάπης κι ο βασικός εχθρός τους, είναι ο σκύλος! Όλοι οι σκύλοι ξέρουν πως έχουν καθήκον να κυνηγάνε γάτες!
         Στον κανόνα αυτόν, υπάρχουν και πάρα πολλές εξαιρέσεις. Εκεί που περιμένεις να δεις μίσος και ανελέητο κυνηγητό, βλέπεις δυο ζωάκια που παίζουν μαζί και, σε πολλές περιπτώσεις, βλέπεις μια μαμά γατούλα να μεγαλώνει ένα κουτάβι μαζί με τα γατιά της, ή μια σκυλίτσα να μεγαλώνει ένα γατί με τα κουτάβια της. Τα ζωάκια, όταν ξεπερνούν τον εαυτό τους και τα ένστικτά τους, τον ξεπερνούν για να γίνουν καλύτερα, όχι χειρότερα.
Οι άνθρωποι τι είμαστε; Ποιος πατέρας και ποια μητέρα δεν θα εμπιστεύονταν το έφηβο αγόρι τους σ’ έναν αξιοσέβαστο, οικογενειάρχη με δυο παιδιά, εξηντάρη οδοντίατρο, με μειλίχιους και ευγενέστατους τρόπους; Σ’ ένα πρότυπο πατέρα και παππού και έμπειρου επιστήμονα;
Ποια «υπέρβαση» έκανε ένα τέτοιο άνθρωπο, να «ψαρεύει» αγοράκια στο internet και –ευτυχώς- να πέσει επάνω σε αστυνομικό της δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος και να συλληφθεί, σ’ ένα στημένο ραντεβού έχοντας στο αυτοκίνητό του μια τσάντα με ‘εργαλεία’ βοηθητικά της διαστροφής του;
Ποιος πατέρας που γέννησε και μεγάλωσε παιδιά μπορεί να ξεπεράσει το φυσικό ένστικτο ενός άνδρα – ακόμη και ενός άνδρα που δεν είναι πατέρας – να προστατέψει και να βοηθήσει ένα παιδί – όποιο παιδί; Ένα ένστικτο απόλυτα φυσικό, που υπάρχει στη βασική δομή κάθε είδους, που βοηθάει στην εξασφάλιση της συνέχειας του είδους. Γιατί, ακόμα κι αν βγάλουμε από το ανθρώπινο είδος κάθε ανθρωπιά, θα έπρεπε να συμπεριφερόμαστε τουλάχιστον σαν ζώα και να «ξεπερνάμε» τα ένστικτά μας και τον προγραμματισμό μας, για να καλυτερέψουμε το είδος μας.
Θέλετε να μάθετε την εξήγηση της «υπέρβασης» του είδους του που έδωσε ο εν λόγω κύριος; Ισχυρίστηκε ότι ήταν πιστός σύζυγος, μέχρι που – πριν 2-3 χρόνια – άρχισε να αμφισβητεί τη σεξουαλικότητά του! Και, μάλιστα, το δικαστήριο «κατανόησε» το πρόβλημά του, του επιδίκασε 16μηνη φυλάκιση με διετή αναστολή, κι ο κύριος ……. συνεχίζει απερίσπαστος την «υπέρβαση» της ζωή του!
Διαβάζοντας αυτή την ανησυχητική κατάντια μας, δεν μπόρεσα να μην αναρωτηθώ: έχουν γίνει τόσες και τόσες επαναστάσεις, τόσος λόγος για την ανθρώπινη ελευθερία, για ιδέες, για ιδανικά, για φούμαρα και παραμύθια.
Πως μπορεί να οργανωθεί μια επανάσταση ολόκληρου του ζωικού βασιλείου – από τα έντομα μέχρι τα κήτη – για να ελευθερωθούν από το ανθρώπινο είδος; Μόνον έτσι θα έχουν ελπίδα να ζήσουν μια ήσυχη ζωή, μακριά από τις διαστροφές μας, και την κακία μας που έχει μολύνει τα πάντα, μέχρι το βάθος αυτού του ταλαίπωρου – και κάποτε όμορφου πλανήτη!



Από τις αρχές Νοεμβρίου μέχρι τις αρχές Μαρτίου παρουσιάστηκαν και στην Αθήνα τα έργα του γνωστού – τουλάχιστον κατ’ όνομα – ζωγράφου Vincent Van Gogh, όχι σαν έκθεση, αλλά σαν τεχνολογική ανάλυση με ένα τρόπο που σκόπευε στο να εντυπωσιάσει με την αναμφισβήτητη πρωτοπορία του και να κάνει πιο προσιτή την τέχνη στον μέσο άνθρωπο, ή να τραβήξει το ενδιαφέρον και να εντυπωσιάσει τον βιαστικό και αδιάφορο νέο-Έλληνα.
Η διαφήμιση υποσχόταν «ένα από τα συναρπαστικότερα περιβάλλοντα πολλαπλών προβολών στον κόσμο» και, πράγματι το πέτυχε. Οι προβολές ήταν συναρπαστικές, αλλά οι αποχρώσεις και οι λεπτομέρειες των έργων αποδόθηκαν, αλλά η φιλοδοξία να «διηγηθούν την ιστορία του» και να «διεισδύσουν στα συναισθήματα και στις σκέψεις του», είναι ένας στόχος πολύ μακρινός για την απλή τεχνολογία, όσο εξελιγμένη κι αν είναι. Η απελπισία, η τρέλα, η ένδεια και η αυτοκαταστροφή, δεν προσεγγίζεται με την τεχνολογία, αλλά με την κατανόηση, την προσοχή, τη λεπτότητα και τη βαθειά γνώση της αβυσσαλέας ανθρώπινης ψυχής.
Δυστυχώς από το πλήθος των ……φιλότεχνων …….. που εγώ είδα – προφανώς, δεν ήμουν κάθε μέρα εκεί για να τους δω όλους – μόνο ενδιαφέρον για το ζωγράφο σαν άνθρωπο, και για την πορεία του προς την τρέλα δεν είδα. Αυτό που είδα, ήταν ο ψευτοκουλτουριάρης ελληνάρας σε όλο του το μεγαλείο!
Οι διακριτικά τοποθετημένοι στις γωνίες πάγκοι για να κάθονται οι άνθρωποι που έχουν πρόβλημα, ήταν όλοι πιασμένοι από κάποιους που είχαν αγκυροβολήσει για ώρες και δεν έλεγαν να κουνηθούν. Παρέες – παρέες, χασκογέλαγαν σα να βρίσκονταν σε πάρκο – ούτε καν να σωπαίνουν όπως στον κινηματογράφο – κι αν υπήρχε δυνατότητα για τσιπς και ποπ-κορν, είναι βέβαιο πως θα κρατούσαν κι από ένα κουβαδάκι και μια Coca-Cola!
Κι όχι μόνο αυτό, αλλά όταν σταθήκαμε στη μέση ενός χώρου όπου το ταβάνι, οι τοίχοι και το πάτωμα έδειχναν ακριβώς το ίδιο θέμα –λεπτομέρειες από τις χαρακτηριστικές πινελιές ενός πίνακα – ένας αγενέστατος ηλικιωμένος …….. φιλότεχνος έβαλε τις φωνές, απαιτώντας να προχωρήσουμε, γιατί …… του «κρύβαμε τη θέα»!!! και δεν έκανε πίσω ούτε όταν κάποιος από εμάς του απάντησε όσο πιο ευγενικά μπορούσε ότι τη θέα θα την έβλεπε καλύτερα όρθιος. Αν δεν δίναμε τόπο στην οργή, θα έπρεπε να γίνει καυγάς μέσα στο περιβάλλον όπου υποτίθεται θα φιλοξενούσε ανθρώπους πολιτισμένους και μάλιστα φιλότεχνους!
Οπωσδήποτε, αν αυτό είναι ένα παράδειγμα, οι υπάλληλοι που οργάνωσαν και παρακολουθούσαν συνεχώς το Van Gogh Alive, θα έχουν πολλές ιστορίες να διηγηθούν.
Από κει και πέρα, τι σχόλιο να κάνει κανείς; Να θυμηθώ τον Σουρή και να επαναλάβω μαζί του: « Ω Ελλάς, ηρώων χώρα τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα»;
Δε θέλω να προσβάλλω τα γαϊδουράκια, που τα συμπαθώ πολύ, συγκρίνοντας τα με αυτούς τους ανθρώπους!
Όπως είναι επίσης περιττό το σχόλιο για το ασφυκτικά γεμάτο καφενείο στην έξοδο. Είναι σε όλους γνωστό ότι η πολλή κουλτούρα …….. ανοίγει την όρεξη!



Καλή χρονιά, με πολλά νέα πράγματα, με μεγάλες αποφάσεις και μικρές αποφάσεις, που έχουν και περισσότερες πιθανότητες να πραγματοποιηθούν.
Η δική μου «μικρή» ευχή – που μάλλον, μόνο μικρή δεν είναι – είναι, κάθε μέρα του χρόνου που τώρα αρχίζει, να μας φέρνει όλους – κι αν είναι δυνατόν όλη την ανθρωπότητα – πιο κοντά στην αντικειμενικότητα!
Ασήμαντη ευχή θα μου πείτε και ……… αντικειμενικά μη πραγματοποιήσιμη! Πιο σημαντικές ευχές είναι η υγεία, η ευτυχία, η μακροζωία, ο πλούτος, αυτά τελοσπάντων τα πράγματα που είναι κοινός πόθος των περισσοτέρων ανθρώπων.
Για να υποστηρίξω, όμως, την ευχή μου, αρκεί να σας θυμίσω τις οικογενειακές και φιλικές συγκεντρώσεις των γιορταστικών ημερών που πέρασαν και που, υποτίθεται, θα μας ξεκούραζαν, θα μας χαλάρωναν, θα μας χαροποιούσαν και θα μας έφερναν πιο κοντά. Και ρωτάω: πόση απόκλιση προς την αντικειμενικότητα είχαν οι συζητήσεις σ’αυτές τις συγκεντρώσεις και πόσο χαλαρωτικό, χαρούμενο και γιορταστικό ήταν το αποτέλεσμα;
Όταν οι επιθυμίες μου είναι τόσο κυριαρχικές ώστε να επηρεάζουν την αντικειμενικότητα των ματιών μου και το ίδιο συμβαίνει και στον άλλον και στον άλλον και σ’ όλους τους ανθρώπους δίπλα μου και γύρω μου, δεν είναι αναπόφευκτο να συγκρουστούν οι διαφορετικές επιθυμίες που κρύβονται πίσω από τις διαφορετικές ματιές; Κι η σύγκρουση δεν έχει πάντα ζημιές, τραυματίες, νικητές και ηττημένους;
Αλλά και ευρύτερα να το δούμε το θέμα, οι ειδήσεις που έφτασαν στα αυτιά μας – και στα μάτια μας – το χρόνο που πέρασε, αλλά και τον προηγούμενο και τον προ –προηγούμενο και πάει λέγοντας, πόση σχέση με την αντικειμενικότητα είχαν;
Διάβαζα π.χ. για τη ματαίωση της επίσκεψης του Αμερικανού Προέδρου στη Βρετανία και διασκέδασα πολύ με την αφέλεια των ηγετών των δύο χωρών. Παρενθετικά, δε ξέρω αν είναι αφέλεια τους, η πεποίθηση πως απευθύνονται σε μια οικουμένη ηλιθίων, που θα «καταπιούν» κάθε κουταμάρα που θα ακούσουν. Όπως και να ’χει το πράγμα, μιλώντας για το ίδιο γεγονός, ο Τράμπ το ονόμαζε «πολύ σωστό» κι η Τερέζα Μέι «πολύ λάθος», δογματίζοντας έτσι απόλυτα και κατηγορηματικά, χωρίς εξηγήσεις και χωρίς επιχειρήματα. Φυσικά, η επίσκεψη ματαιώθηκε!
Να προχωρήσω και στην επιστημονική αντικειμενικότητα; Έχω πρόσφατο παράδειγμα, ένα καλαίσθητο βιβλίο για τα εικονογραφημένα χειρόγραφα. Στην στοιχειώδη ιστορική αναδρομή του ξεκινάει, από τους Αιγυπτιακούς παπύρους του 15ου π.χ. αιώνα για να κάνει άλμα μέχρι τα λατινικά χειρόγραφα των Δυτικών μοναστηριών του 6ου αιώνα σαν να μην υπήρχε η Ανατολή και η γνώση της κατεργασίας της περγαμηνής και τα πρώτα βιβλία και οι καταγεγραμμένες στην Ελληνική γλώσσα επιστήμες!
Και θυμήθηκα μια συζήτηση που είχα πριν αρκετά χρόνια με έναν Αμερικανό, ο οποίος, με τη χαρακτηριστική αδιαφορία για την ιστορική αλήθεια που χαρακτηρίζει τους περισσότερους συμπατριώτες του επέμεινε ότι τα πηρούνια και τα κουτάλια εφευρέθηκαν από …… τους Βέλγους! Ήταν αδύνατο να πεισθεί ότι οι πολίτες της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας θεωρούσαν αυτονόητη τη χρήση πηρουνιών – τα κουτάλια ήταν γνωστά από την αρχαιότητα – όταν οι….. Βέλγοι δεν είχαν καν παρουσιαστεί στο ανθρώπινο προσκήνιο και έπαψε να επιμένει όταν του έφερα ένα ιστορικό βιβλίο με φωτογραφίες βυζαντινών πηρουνιών και κουταλιών του 4ου αιώνα.
Τι λέτε λοιπόν; Αξίζει να προσθέσουμε και την απόκτηση αντικειμενικότητας μέσα σ’ όλες τις άλλες ευχές μας, η δεν αξίζει;